Bij een proeve van bekwaamheid voert de leerling één of meer kerntaken uit aan de hand van representatieve opdrachten in een realistische omgeving. Deze omgeving kan een leerbedrijf zijn, maar ook een gesimuleerde beroepssituatie.
Bij de ontwikkeling van de proeven van bekwaamheid heeft VTL een tweedeling gemaakt tussen niveau 1 en 2 en niveau 3 en 4. Met deze twee varianten heeft VTL getracht een examenpakket te ontwikkelen dat bij verschillende methoden van de examinering bruikbaar is.